Podunavske švabe / Podunavske Švabe

Podunavske Švabe

svabicaU 17. veku, nakon višegodišnjih borbi, Turci su proterani sa područja Podunavlja. Mađarska, nasledna monarhija Habzburgovaca, ostala je bez naroda i delom je razrušena. Da bi, između ostalog, povećali i broj poreskih obveznika, vladari ciljano vrbuju doseljenike sa područja srednjeg toka Dunava. Izgledi za bolje životne uslove su izazvali pravu iseljeničku groznicu, pre svega u južnonemačkim državama. Naime, propale žetve, ratovi i visoki porezi doveli su mnoge porodice u težak ekonomski položaj.
U nekoliko iseljeničkih talasa, tzv. seobama Švaba odvijalo se plansko naseljavanje mađarskog Sredogorja, „Švapske Turske", Bačke, Banata, Slavonije, Srema i Područja oko Satmara. Približno 200.000 kolonista iz čitavog jugozapadnog nemačkog prostora, ali i iz Hesena, Frankonije i Bavarske se u 18. veku naselilo u Mađarskoj. Na jednostavnim drvenim brodovima, „ulmskim kutijama", na put od Ulma niz Dunav je krenulo mnogo zanatlija i seljaka.
Nemački doseljenici, poznati kao Švabe (od 1920. godine Podunavske Švabe), brzo su se prilagodili životu u zemlji, koja je krajem 18. veka već imala devet miliona stanovnika. Osim Mađara u miru jedni s drugima su živeli i Srbi, Hrvati, Ru
muni, Jevreji, Bugari, Slovenci, Grci, Turci, Romi i mnogi drugi narodi. Habzburška monarhija bila je krov multietničke države na jugoistoku Evrope.
Međutim, nacionalno-državne ideologije su sve više dovodile do razilaženja. Nakon Prvog svetskog rata je Mađarska 1920. godine Trijanonskim mirovnim sporazumom izgubila oko dve trećine svoje dotadašnje teritorije. Srbi su zajedno sa Hrvatima i Slovencima dobili sopstvenu državu. Rumunija je dvostruko uvećana. Time se područje naseljavanja Podunavskih Švaba deli na tri države.
Krajem i nakon Drugog svetskog rata mnoge Podunavske Švabe su primorane da napuste svoju domovinu. Ostao je samo m
ali broj. Bili su hapšeni, obespravljeni, oduzeta im je imovina i dugo potom su bili diskriminisani. Podunavske Švabe danas žive u Mađarskoj, Srbiji, Hrvatskoj i Rumuniji. Brojke variraju između 80.000 i 140.000. osoba.


Opis i simbolika grba Podunavskih Švaba


U gornjem polju grba orao, koji podseća na obavezu careva Rimsko-nemačke imperije da u 18. veku na braniku Zapada štite pogranična područja carevine, širi svoja krila nad ustalasanom linijom Srednjeg Dunava koja grb deli na dve jednake polovine.
Orla je u grb uveo, kao znamen carske moći, još Karlo Veliki u 9. veku.
U donjoj polovini uzdiže se utvrđeni grad Temišvar, sim
bol carskog, nemačkog utvrđenja i vojne granice prema Turskoj. Sa leve strane Temišvar je flankiran poslednjom mesečevom četvrti kao svetovnim znamenom islama odnosno kao simbolom tursko-islamske pretnje Zapadu 17. i 18. veka na izdisaju. Sunce kao simbol Hrista, koji se slavi kao sunce pravičnosti i kao istinska svetlost, označava istovremeno obnovu hrišćanske kulture u zemljama Dunavskog basenu - nasuprot varvarstvu i islamu koji uzmiče - i svetlu tačku u budućnosti.
Polje na stranama i ispod tvrđave predstavljeno je u perspektivi linijama, što ukazuje na brazde njiva i na plodnu zemlju koju su Podunavske Švabe pretvorili u oranice.
Šest tornjeva tvrđave u ovom grbu su
simboli za šest glavnih područja naseljavanja - za Bakonjsko gorje na jugozapadu Mađarske, za „Švapsku Tursku" (tj. za komitate Tolna i Baranja na jugu Mađarske), za Slavoniju, Srem, Bačku, srpski i rumunski Banat i za rumunski region Satu Mare.
Talasasta traka simbolizuje Dunav kao sudbinsku reku Podunvaskih Švaba, najmlađeg nemačkog plemena, niz koju su se spuštali njihovi preci u tzv. „Ulmskim kutijama", na splavovima i u baržama naseljavajući se sa obe strane njenog srednjeg toka - delimično i u području defanzivne Vojne krajine kao carevi graničari - preobražavajući zabarene i zaparložene predele u obradive površine.
Grb pokazuje i nacionalne boje crnu, crvenu i zlatnu kao i boje podunavsko-švapskog plemena zelenu i belu. Crna, crvena i zlatna boja kao simbol nemačkog jedinstva i boje nemačke države preuzete su u grb zato što se istorija podunavsko-švapskog plemena do 1806. godine odvijala u okvirima Rimsko-nemačke imperije.
Bela boja je simbol miroljubive naravi Podunavskih Švaba a zelena je boja nade i boja njihovog novog zavičaja koji je zahvaljujući njihovom pionirskom poduhvatu pretvoren u žitnicu.
Orlovo perje je crno, kljun i
jezik su crveni, oči bele. Gornja polovina štita u funkciji grba koja nosi orla zlatne je boje (u heraldici to je žuta boja!). Talasasta traka Dunava je plava a donja polovina grba, koja prikazuje zlatno sunce i beli mesečev srp, je bela. Bele su i zidine utvrđenja, krovovi su mu crveni a polje sa izbrazdanim njivama s obe strane utvrđenja i ispred njega je zeleno.

 

 

Seljačka nošnja podunavskih Švaba


Ova nošnja svedoči o vremenu, koje polako pada u zaborav!
U Vojvodini je, među švapskim življem, postojala razlika u narodnim nošnjama od mesta do mesta. Razlog za to se sigurno krije u činjenici da su švapski naseljenici pristigli iz različitih krajeva Nemačke. Ovde izloženi odevni primerci su se još 1944. godine nosili u Parabuću (Ratkovo). Narodna nošnja je do nešto posle kraja Drugog svetskog rata bila sastavni deo svakodnevne odeće na selu.
U oktobru 2009. godine je gosp
odin Matias Klajn (krojački majstor iz Minhena, rođen u blizini Ratkova, koji se specijalizovao za narodne nošnje podunavskih Švaba, i kao takav blizak je saradnik Centralnog muzeja podunavskih Švaba iz Ulma - Nemačka) sakupio i postavio ove odevne eksponate.

 

 

„Sećanje na nas"


Izložba „Sećanje na nas", koju možete pogledati u prostorijama Udruženja Nemaca „Gerhard" sasvim je posebnog karaktera.
Eksponati su najvećim delom pozajmljili ili poklonili od članovi Udruženja. Ti predmeti vezuju naše članove za određenu osobu, za jednu životnu epohu, ili pak nose u sebi određenu emotivnu crtu. Kao takvi, sa tim sasvim ličnim značenjem, još uvek su prisutni u našoj sadašnjosti. Ovi eksponati, koji sa sobom nose sećanje i emocije čine jed
an delić lične istorije podunavskih Švaba iz Sombora i okoline, koja prevazilazi uobičajenu granicu između umetnosti i svakodnevnice.
Ovom izložbom nismo želeli da Vam preslikamo n
ačin života podunavskih Švaba u našim krajevima, već želimo da Vam ispričamo jednu priču o ljudima i njihovim osećanjima - o zanatima, lepim ženama iz grada, prelepim nošnjama sa sela, o venčanjima i krštenjima.


 

Partneri